Skapandi Almenningur á Íslandi

Sagan af Dublab fyrir The Power of Open þýðingarverkefnið (sjá fyrri færslu).

Að depra línur á skapandi hátt

Í kjarnann er Dublab netútvarps-kollektív, sem er ekki rekið í hagnaðarskyni, en það hefur fundið köllun sína sem leiðandi skapandi hljóðmyndrænna endurblöndunarverkefna. Til dæmis störfuðu Dublab og Creative Commons saman í ágúst 2008, við verkefni sem kallaðist Into Infinity (ísl. Inn í eilífðina). Listamönnum um allan heim var boðið að gera listaverk á 12 tommu “ card stock” hringi(e. 12-inch card stock circles) eða gera 8 sekúndna hljóðlykkjur, og leggja til sköpunarverk sín í laug af efni með Creative Commons leyfum. Þessi innlegg urðu partur af alþjóðlegu listasýningunni Into Infinity, sem núna inniheldur verk fleiri en 150 myndlistamanna og 110 tónlistarmanna frá Portland, Ore til Berlín.

Into Infinity var sérstaklega vinsæl í Japan. Kotobuki Hikaru, listamaður í norðlægu borginni Sapporo, notaði efni úr þessari laug til að búa til borðtennisspaða með hljóðmyndrænum stjórntækjum og skynjurum sem kveiktu á mismunandi hljóðlykkjum í hvert sinn sem spaðinn hitti boltann. Plötusnúðakollektív frá Tókýó, sem kallast “Coffee and Cigarettes band”, gerðu 30 mínútna lifandi tónlistarflutning með því að nota hljóðlykkjur frá Into Infinity meðan myndbandasnúðurinn/kvikmyndagerðarmaðurinn DBKN bjó til nýja myndræna runu byggða á efni þáttarins. Síðan CC Japan gaf út Into Infinity iPhone og iPad app seinni hluta árs 2009 hefur því verið halað niður yfir 60.000 sinnum á heimsvísu. Meira en 18.000 endurblandanir hafa verið gerðar með appinu með því að nota 155 hljóðlykkjur og innsendri grafík.

Nýjasta verkefni Dublab er kvikmynd sem kallast Light from Los Angeles (ísl. Ljós frá Borg Englanna), sem sýnir 10 mismunandi tónlistarmenn og hljómsveitir spila efni með CC leyfum. Öll upptaka verður tekin upp með Superheadz Digital Harinezumi, agnarsmárri lág-upplausnar myndavél sem býr til örlítið depraðar draumkenndar myndir. Upptökurnar og tónlistin verður öll með CC leyfum og bókin, DVD diskurinn og platan verða til sölu. “Þetta er spennandi rannsókn á hvernig þú ferð í peningagróðaferðalag stutt af Creative Commons efni, “ segir einn af stofnendum Dublab, Mark “Frosty” McNeill.

Sagan af Tungumálatorgi fyrir The Power of Open þýðingarverkefnið (sjá fyrri færslu).

Tungumálatorg – tungumalatorg.is – hefur það markmið að styðja við nám og kennslu tungumála og fjölmenningarlegt skólastarf með upplýsingamiðlun, efni, ráðgjöf og samskiptum um netið. Tilgangur þess er að auka samskipti skólastofnana, kennara, foreldra og ráðgjafa um málefni er varða skólastarf. Áhersla er lögð á að koma í veg fyrir tvíverknað með því að samræma vinnu, samnýta efni og nýta betur krafta aðila er tengjast viðfangsefninu víða um land. Á þann hátt er hægt að spara fjármuni, auka aðgengi að hagnýtu stoðefni, efla kennara í starfi og umfram allt tryggja nemendum þann jöfnuð sem þeir eiga rétt á. Torgið hefur verið byggt upp með þátttöku Menntavísindasviðs Háskóla Íslands, mennta- og menningarmálaráðuneytis, Menntasviðs Reykjavíkurborgar, stofnana, sjóða og fjölmargra einstaklinga.

Tungumálatorgið er opinn vettvangur í mótun sem fjölmargir hafa komið að. Frá því að torgið opnaði í nóvember 2010 hafa nýir vefir bæst við torgið, margvísleg verkefni verið unnin, nýtt námsefni sett upp, notendum hefur fjölgað og umferð hefur aukist. Hugmyndafræði Creative Commons rímar vel við tilgang og leiðarljós torgsins og því var ákveðið að leggja áherslu á að merkja efni torgsins með Creative Commons leyfum.

Allir þátttakendur í starfssamfélagi torgsins eru hvattir til að nýta leyfin og lögð er áhersla á að kynna þau á námskeiðum og fræðslufundum er tengjast torginu. “Með þessari áherslu höfum við séð mörg dæmi um að þátttakendur endurskoði eigin viðhorf og umgengni um höfundarréttarvarið efni á netinu,” segir Þorbjörg St. Þorsteinsdóttir, verkefnisstjóri Tungumálatorgs. ”Enn vantar nokkuð upp á að skólasamfélagið þekki Creative Commons leyfin og því er ákaflega mikilvægt að kynna og breiða út þekkingu á þeim. Þetta má til dæmis gera með því að umfjöllun um höfundarrétt og Creative Commons leyfin verði hluti af námskrá og námsefni skólanna.”

Fyrir Tungumálatorgið eru Creative Commons leyfin og hugmyndafræðin sem þau byggja á afar mikilvæg því þau styðja við hugmyndina um að dreifa, deila og þróa áfram hugmyndir og efni í víðu samhengi. “Í raun má segja að Creative Commons leyfin séu mikilvæg fyrir nútímalegt skólastarf og skólaþróun í landinu,” segir Þorbjörg.

Sagan af Jamendo fyrir The Power of Open þýðingarverkefnið (sjá fyrri færslu).

Að gera tónlistarfólk markaðsvænna

Þegar tónlistarmaðurinn Sylvain Zimmer frá Lúxemborg gerði sér grein fyrir því að það væri engin góð lögleg leið til að deila tónlist á netinu með vinum sínum, ákvað hann að búa til eina. Árið 2004 stofnuðu hann og tveir aðrir Jamendo, einstakan vefverkvang sem leyfir tónlistarfólki að gera tónlist sína aðgengilega með Creative Commons leyfum fyrir hvern þann sem langar til að hlusta á hana. Fyrirtækið styðst við svokallað “freemium” módel, þannig að allt efni er ókeypis fyrir almenning, en síðan rukkar það fyrir að nota efnið á annan hátt en Creative Commons leyfin segja til um. Jamendo skiptir ágóðanum í helminga á móti tónlistarfólkinu.

Í dag eru fleiri en 40.000 plötur fáanlegar á Jamendo í formi ókeypis laga með Creative Commons leyfum sem hægt er að hala niður löglega. Tónlistarfólk hleður upp hundruðum nýrra laga á hverjum degi. Jamendo hefur fleiri en 5.000 viðskiptavini á heimsvísu, þar á meðal viðskiptavini sem greiða fyrir leyfi íhagnaðarskyni til að nota tónlist í kvikmyndum, auglýsingum og sjónvarpsþáttum.

Niðurstaðan fyrir margt tónlistarfólk hefur verið mjög aðdáunarverð. Barcelona búsetti instrumental tónlistarmaðurinn Roger Subirana Mata byrjaði á Jamendo árið 2008. Síðan hefur verið hlustað á lögin hans yfir 600.000 sinnum og hefur hann gengst inn í fleiri en 300 leyfi við viðskiptavini í hagnaðarskyni. “Þótt það virðist mótsagnarkennt, hefur það að hafa tónlist með Creative Commons leyfum gert tónlistina mína markaðsvænni, viðskiptavænni og þekktari heldur en þegar hún var innan hefðbundins viðskiptaramma,” skrifaði Mata á Jamendo bloggið.

Meðstofnandi Jamendo, Pierre Gerard, segir að Creative Commons sé grunnurinn fyrir velgengni fyrirtækisins. “Við viljum að tónlistarfólk sjái Creative Commons leyfin, Jamendo og hugmyndin um ókeypis tónlist sé raunverulegur og heillavænlegur valmöguleiki fyrir tónlistardreifingu.”

Sagan af pabamapa.com fyrir The Power of Open þýðingarverkefnið (sjá fyrri færslu).

Vefsíðan pabamapa.com sérhæfir sig í myndrænni framsetningu gagna, til dæmis með landakortum eða öðru sem þykir henta. Síðan opnaði í september 2011 og meðal þeirra áhugaverðu verkefna sem fengist hefur verið við er íbúaþéttleiki og kort sem sýnir vinsælustu strætóstoppistöðvarnar á höfuðborgarsvæðinu. Höfundurinn, Pawel Bartoszek er íslenskur stærðfræðingur af pólskum uppruna og hefur meðal annars starfað sem kennari við Háskóla Reykjavíkur, sat í Stjórnlagaráði og skrifar vikulegar greinar í Fréttablaðið.

Segja má að að blanda af hugmyndafræði, leti og félagsfælni hafi ráðið því að Pawel fór að notast við Creative Commons leyfi. “Það er gríðarlega tímafrekt að afla leyfis fyrir hverja einustu mynd, eða töflu sem menn hyggjast nota og frá mér séð kom það aldrei til greina að vera á gráu svæði með notkun á slíkum gögnum. Það tekur því einfaldlega skemmri tíma að nota CC-efni”, segir Pawel “Á sama hátt met ég það mér til hagsbóta á þessum stað í rekstrinum að það efni sem ég sendi frá mér fari sem víðast og að fólk geti notað myndir frá pabamapa án þess að biðja um leyfi. Leyfin henta mér því bæði sem þiggjanda og sem höfundi”.

Pabamapa nýtir sér oftast CC-BY-SA 3.0. Vefsíðan er tekjulind fyrir Pawel svo hann notar alltaf efni sem leyfir notkun í hagnaðarskyni. Hann þurfti meðal annars leyfi sem gerði mögulegt að nota myndir annarra og breyta þeim. “Þannig að það efni sem fæ frá öðrum, og hafa þetta leyfi, þarf að skila áfram með þannig sama leyfi. En ég nota þetta leyfi einnig fyrir það efni sem ég framleiði sjálfur frá grunni. Það er náttúrlega bara “creative common sense”, mér líka þessi leyfi og ég vil að þau fari sem víðast”.

Pawel segir að lokum halda að CC-leyfin séu auðskiljanleg og henti vel fyrir dýnamískt umhverfi internetsins. “Ég myndi gjarnan sjá þau dafna, til dæmis í tónlist, því að ég held að fyrir þorra þeirra sem eru að skapa eitthvað í dag eru þetta leyfin sem henti best”.

Sagan af vefsíðunni bornogtonlist.net.

Frjálsar upplýsingar um tónlistarstarf fyrir leikskólabörn

Vefsíðan og hugmyndabankinn http://bornogtonlist.net varð til upp úr þróunarverkefninu “Breitt og fjölbreytt tónlistarstarf í leikskólum” sem Birte Harksen fékk styrk til frá Þróunarsjóði leikskóla árið 2007-8 og aftur 2008-9. Verkefnið gekk út á að finna leiðir til að auka fjölbreytni í tónlistarstarfi í leikskólum og fella það betur inn í hið almenna starf. Auk þess var markmiðið að miðla upplýsingum og hugmyndum varðandi þetta til leikskólakennara og annarra sem starfa með börnum. Á vefsíðunni má m.a. finna upplýsingar um hljóðfæri, leiki, dansa, sögur og tónlist, allt sérstaklega gert fyrir leikskólabörn.

Eftir að þróunarverkefninu var lokið varð ljóst að þessi vefsíða gæti orðið öðrum leikskólakennurum að góðu gagni til að finna hugmyndir að kraftmiklu og skapandi tónlistarstarfi. Markmiðið var að aðrir legðu til efni á síðuna, og reyndar hafa nokkrir gert það, en mikill meirihluti efnisins er útbúinn af sjálfri Birte, með dyggri aðstoð eiginmanns hennar, Baldurs Kristinssonar. Baldur sér um tæknihliðina á vefsíðunni og einstaka sinnum að leiðrétta íslensku hinnar dönsku Birte.

Það var alltaf ætlunin að efnið á vefsíðunni væri ókeypis fyrir alla, en á sama tíma þurfti að passa að aðrir eignuðu sér ekki efnið á síðunni eða reyndu að græða á því. Baldur, sem notar Linux og er hrifinn af opnum hugbúnaði, átti hugmyndina af því að nota Creative Commons til að geta tiltekið skilmála án þess að takmarka aðra notkun.

“Það er gott að einhver hafi lagt í þá vinnu að búa til svona fyrirfram tilbúin notkunarleyfi sem maður getur nýtt sér,” segir Birte.”Allar framfarir byggjast á frjálsri upplýsingamiðlun, og það er gott að hafa notkunarleyfi sem styðja hana í staðinn fyrir að hindra hana”.

“Allar framfarir byggjast á frjálsri upplýsingamiðlun”

Sagan af IntraHealth fyrir The Power of Open þýðingarverkefnið (sjá fyrri færslu).

Byggja heilbrigt samstarf

Það er erfitt að fylgjast með heilbrigðisstarfsmönnum í Afríku – þeir eru stöðugt á ferðinni, og skortur á góðu tölvukerfi til að fylgjast með ferðum þeirra skapar oft ringulreið. Svo árið 2009, hleypti IntraHealth International af stokkunum IntraHealth Open, frumkvæði til að þróa opna hugbúnaðartækni til að styðja við samskipti fyrir og milli heilbrigðisstarfsmanna.

Með þessu verkefni, munu þeir sem útvega heilbrigðisþjónustu samfélaga geta deilt leiðbeiningum gegnum textaskilaboð, veitt þjálfun og prufanir, og rakið sjúkdóma og lyfjabirgðir. Hvort birgðir séu fáanlegar verður vaktað gegnum textaskilaboð með því að nota miðlægt gagnakort tengt við heilbrigðisráðuneytin, og læknarnir munu geta deilt heilsu-ábendingum yfir ríkismörk með Google Health.

“Við erum að vonast til blöndunar á tækni og alþjóðlegri heilsu þannig að tækniframfarir geti verið búnar til með meiri staðbundnu vægi, áhrifum, og afkastagetu og verði nýttar betur í raunheims forritum,” segir Heather LaGarde, samstarfsráðgjafinn fyrir IntraHealth International. “Við notum opinn hugbúnað sem grunn af því að hann hámarkar samvinnu og byggir staðbundna hæfileika. Hann leyfir nýjungum að vera deilt með öðrum og er sniðinn að hverju landi með lágmarksstuðningi frá IntraHealth.”

Til að tilkynna útgáfu þessarar vöru, fór IntraHealth í samstarf með Grammy-verðlauna söngvaranum  Youssou N’Dour og fleiri listamönnum, þar á meðal  Nas, Duncan Sheik, Toubab Krewe, DJ Equal, Peter Buck, og Estelle, til að búa til endurblandaðar útgáfur af N’Dour laginu “Wake  Up (It’s Africa Calling)”, gefnum út undir Creative Commons. Endurblöndunarkeppni sem fylgdi í kjölfarið endaði með meira en 500 innleggjum alls staðar að úr heiminum, öll einnig fáanleg með CC leyfum. Með notkun Creative Commons tóla, gátu lögin dreifst frjálst og vakið meðvitund um og stutt við IntraHealth og takmark þeirra.
“Við notum opinn hugbúnað sem grunn af því að hann hámarkar samvinnu og byggir staðbundna hæfileika.”

MEIRI UPPLÝSINGAR

http://www.intrahealth.org

Sagan af krossgátum undir CC-leyfum frá Braga Halldórssyni, fyrir The Power of Open þýðingarverkefnið (sjá fyrri færslu).

Krossgátur og lausnir fyrir alla

Bragi Halldórsson semur krossgátur fyrir dagblöð. Þær eru allar einnig birtar á vefnum http://krossgatur.gatur.net, ásamt lausnum, og undir Creative Commons leyfinu BY-NC-ND.

„Þegar ég byrjaði að semja krossgátur var það fyrir Fréttablaðið en það vantaði pláss til að birta lausn síðustu gátu í blaðinu, sem þykir sjálfsögð þjónusta við lesendur, því hver dálksentimeter í blaði sem dreift er ókeypis er mjög dýrmætur. Ég stakk því upp á því við FBL að ég setti upp vef fyrir lausnirnar. Svo þar sem búið var að borga mér einu sinni fyrir að semja hverja krossgátu fannst mér sjálfsagt að allir ættu að hafa aðgang að þeim eftir það og ég ekki að fá greitt mörgum sinnum fyrir sömu vinnuna. Því setti ég jafnframt hverja krossgátu óleysta á þennan vef svo fólk gæti prentað þær út og glímt við þær hvenær sem það vildi,” segir Bragi.

Krossgáturnar eru til dæmis mikið prentaðar út á sjúkrahúsum, sérstaklega á næturvöktum þegar rúmliggjandi fólki sem ekki getur sofið vantar eitthvað að hafa að gera. Eins er mikið af Íslendingum búsettum erlendis sem nota þær til að viðhalda íslenskunni og að æfa börnin sín í málinu.

Bragi hefur gert þetta við allar krossgátur sem hann hefur samið í sex ár eða frá árinu 2005. Því eru komnar æði margar gátur á þennan vef eða yfir 300 krossgátur ásamt lausnum þeirra. “Til þess að tryggja það að fólk hefði óheftan aðgang og not af þessum gátum fannst mér því eðlilegast að skrá þær undir CC höfundarleyfi, en þó með þeim takmörkunum að ekki mætti nýta þær sér í hagnaðarskyni svo enginn ætti það á hættu að vera plataður til þess að kaupa þær, sem dæmi í einhverju krossgátublaði, þar sem þær væri til ókeypis annarstaðar, það er á þessum vef,” segir Bragi.

Að nota CC höfundarleyfi gerir honum kleift að veita fólki óheftan aðgang að krossgátunum, með vissum takmörkunum þó. “Venjuleg höfundarvernd veita mér ekki þennan sveigjanleika sem CC höfundarleyfi veitir mér. Það að leyfa óheftan aðgang að krossgátunum rýrir ekki möguleika mína á því að selja nýjar krossgátur heldur frekar eykur þær. Með því að hafa þær allar á netinu gerir hverjum og einum sýnilegt hverskonar krossgátusmiður ég er og auglýsir mig sem slíkan, þannig auka þær í rauninni möguleika mína á því að fá verkefni og geta samið og selt nýjar gátur, því fólk vill alltaf fá nýjar og nýjar gátur þótt það hafi óheftan aðgang að eldri gátum.”

Að lokum bætir Bragi við, “annar kostur fyrir mig við CC höfundarleyfi er sá, að þar sem mikið er til af CC ljósmyndum og teikningum á netinu, þá er auðvelt fyrir mig að finna og fá að nota myndir í krossgáturnar sem aftur gerir mér kleift að selja þær ódýrari en ella. Þannig njóta allir góðs að því mikla magni CC höfundarleyfðra mynda sem í boði er í dag.“